Maladi karakterize pa mezirab chanjman fizyolojik
Maladi òganik se tèm nan itilize dekri nenpòt kondisyon sante nan ki gen yon pwosesis maladi obsèvab ak mezirab tankou enflamasyon oswa domaj tisi. Yon maladi òganik se youn ki ka valide ak quantifié nan mezi yo byolojik estanda yo konnen kòm biomarkers .
Kòm opoze a yon maladi ki pa òganik (fonksyonèl), yon maladi òganik se youn nan ki gen detektab fizik oswa byochimik chanjman nan selil yo, tisi, oswa ògàn nan kò a.
Yon maladi ki pa òganik, pa kontra, se youn ki montre avèk sentòm men ki gen pwosesis maladi se swa enkoni oswa kapab mezire pa vle di aktyèl syantifik.
Men kèk egzanp sou maladi òganik
Tèm maladi òganik la se yon klasifikasyon parapli pou anpil diferan kalite maladi. Yo ka lokalize (sa vle di yo afekte yon pati espesifik nan kò a) oswa sistemik (ki afekte plizyè sistèm ògàn). Yo ka eritye oswa koze pa fòs ekstèn oswa anviwònman. Gen kèk maladi òganik ki kontwole, pase nan yon sèl moun nan pwochen an, pandan ke lòt moun yo ki pa kominike.
Gen kèk nan kategori ki pi laj yo ak kalite maladi òganik yo enkli:
- Maladi otoiminitè nan ki sistèm iminitè kò a atake selil pwòp li yo ak tisi, tankou:
- Kalite 1 dyabèt
- Sklewoz miltip (MS)
- Atrit rimatoyid
- Lupus
- Psoriasis
- Kansè nan ki selil nòmal miltipliye san kontwòl ak rapouswiv selil ki an sante, tankou:
- Kansè nan tete
- Melanoma
- Leukemy
- Lymphoma
- Kansè nan poumon
- Kansè kolore
- Maladi enflamatwa ki lakòz domaj egi oswa pwogresif nan selil ak tisi, tankou:
- Osteoartriti
- Pelvic maladi enflamatwa (PID)
- Menenjit viral
- Ateryoskleroz
- Fibromyalji
- Maladi enfeksyon nan ki se yon bakteri, viris, chanpiyon, parazit, oswa mikwòb lòt transmèt ant moun, tankou:
- VIH
- Epatit C
- Zika viris
- Tibèkiloz
- Grip
Men kèk egzanp sou twoub fonksyonèl
Yon maladi ki pa òganik anjeneral refere yo kòm yo te fonksyonèl, sa vle di ke gen sentòm maladi men pa gen okenn mezi klè pa ki fè yon dyagnostik. Nan tan lontan, twoub fonksyonèl yo te lajman konsidere kòm psikosomatik . Jodi a, nou rekonèt ke anpil nan kondisyon sa yo gen karakteristik diferan ki defini yo endepandaman de eta yon emosyonèl yon moun.
Pruritus (gratèl) se youn egzanp sa a nan yon sentòm fonksyonèl. Sou pwòp li yo, li se asosye ak ni yon chanjman fizik oswa byochimik men rete yon sansasyon trè reyèl ak byen mèb. Menm bagay la tou aplike nan fatig, maltèt kwonik, oswa lensomni. Absans de biomarkers mezirab pa vle di ke yo pa egziste; li tou senpleman di nou ke sa ki lakòz yo se enkoni ( idiopathic ).
Nan ane ki sot pase yo, maladi tankou epilepsi, migrèn, ak alzayme a te yon fwa konsidere kòm maladi fonksyonèl. Jodi a, se sa ki pa ka a ankò. Olye de sa, anpil maladi fonksyonèl yo jodi a yo te klase pa pwofil sentòm yo. Egzanp yo enkli:
- Sendwòm entesten fache (livr)
- Sendwòm kwonik fatig (CFS)
- Fibromyalji
- Temporomandibular jwenti doulè (TMJ)
- Gastroesophageal maladi rflu (GERD)
- Sistit entèstiti
Fonksyonèl kont Sentòm Psychosomatic
Maladi sikyatrik yo tou lajman konsidere kòm fonksyonèl depi nou pa ka fasilman idantifye kòz siyalen yo. Men sa yo enkli depresyon klinik, maladi bipolè, eskizofreni, maladi defisyans defisyans (ADHD), maladi obsessif-konpulsif (OCD), ak sendwòm estrès pòs-twomatik (PTSD).
Sepandan, yon maladi sikyatrik se pa menm bagay la kòm yon sèl psikosomatik. Sentòm psikozomatik yo se moun ki kwè sòti nan ensiste yo ak tansyon nan lavi chak jou. Yo kondwi pa eta mantal oswa emosyonèl yon moun epi byen souvan yo manifeste ak sentòm yon backache, maltèt, fatig, tansyon wo, endijesyon, souf kout, vètij, ak fèblès.
Sentòm fonksyonèl yo diferan de sa psikosomatik nan ki retire elèv la nan estrès la emosyonèl ka diminye gravite a nan sentòm, men se pa antyèman efase yo.
> Sous:
> Grover, M .; Herfarth, H .; ak Drossman, D. "Dikozotomik Fonksyonèl-òganik: Postinfectious Sendwòm entesten iritab ak Enflamatwa entesten maladi-iritab Sendwòm entesten." Klin Gastro Hepato. 2008: 7 (1): 48-53. DOI: 10.1016 / j.cgh.2008.08.032.
> Wise, T. "Mizajou sou konsiltasyon-lyezon sikyatri (medikaman psikosomatik)". Curr Opin Sikyatri. 2008; 21 (2): 96-200. DOI: 10.1097 / YcO.0bo132328f3393ae.